Da nhiễm sắc tố và da không nhiễm sắc tố

Khi bạn hiểu được loại da của mình, việc chăm sóc da phù hợp không còn phức tạp và tốn tiền nữa. Biết được những gì da bạn cần sẽ đơn giản hóa chế độ làm đẹp hằng ngày mà lại rất kinh tế.

Da nhiễm sắc tố và da không nhiễm sắc tố

Tế bào tạo sắc tố da (melanocyte) sản xuất ra sắc tố da (melanin) có màu nâu đen. Melanin tạo ra màu da đồng thời cũng tạo ra các dạng nhiễm sắc tố như: nám má, nốt tàn nhang, vết thâm…Melanin hấp thụ các tia tử ngoại độc hại (tia UV) có trong ánh nắng để bảo vệ da bạn không bị phá hủy. Khi bạn phơi mình dưới ánh nắng, da bạn bị đen lại do nó sản xuất nhiều melanin hơn để chống lại các tia UV, đây là cơ chế tự bảo vệ của da.

Những người Châu Phi và những người sống ở khí hậu nhiệt đới nhiều nắng nóng thì trong da có nhiều Melanin hơn để bảo vệ, vì vậy mà da họ thường sẫm màu hơn những người da trắng ở Châu Âu. Chính vì thế những người da màu (Châu Á, Châu Phi, Mỹ Latinh..)  thường rơi vào loại da nhiễm sắc tố, nhưng không phải tất cả họ đều thuộc loại da nhiễm sắc tố. Những trường hợp có nước da cân bằng và không bị các vết đen sẽ là da không nhiễm sắc tố, cho dù da họ là da màu. Mặt khác, người da trắng bị tàn nhang và nám má hoặc nốt ánh nắng thì có thể là da nhiễm sắc tố.

Nguyên nhân của việc nhiễm sắc tố

Nám má (Melasma), còn gọi là “dấu hiệu của mang thai”, gồm các đám màu đen, nâu, xanh với kích thước từ 1 đồng xu hoặc lớn hơn ở trên mặt hoặc ngực, xuất hiện tại những vùng da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời, thường gặp ở phụ nữ mang thai hoặc sử dụng liệu pháp estrogen (uống thuốc tránh thai hoặc uống thuốc nội tiết estrogen sau tuổi mãn kinh).

Nốt tàn nhang do ánh nắng (Nốt ánh nắng, nốt đồi mồi) (Solar lentigos): Nốt ánh nắng rất phổ biến ở những người da trắng, hơn 90% người trên 50 tuổi có từ 1 đến nhiều nốt ánh nắng, vì thế mà nó còn được gọi là “ nốt tàn nhang tuổi già”. Tuy nhiên, ánh nắng mới là thủ phạm, chứ không phải là tuổi tác vì nốt tàn nhang không xuất hiện ở những vùng da kín không tiếp xúc ánh nắng, kể cả ở những người già. Đây là rối loạn sắc tố da lành tính có hình tròn hoặc hình bầu dục, kích thước từ vài mm đến 2cm. Chúng có nhiều màu sắc khác nhau như từ vàng sậm đến nâu đen. Chúng xuất hiện ở những vùng da phơi nắng nhiều, điển hình là mặt, mu bàn tay, ngực, lưng. Nốt ánh nắng là hậu quả của phơi nắng nhiều hoặc bị cháy nắng. Chúng ta hoàn toàn có thể phòng được chúng bằng việc tránh nắng và dùng sản phẩm chống nắng.

Chấm tàn nhang di truyền (ephilides)

Gen MC1R đóng vai trò trong việc tạo nên những chấm tàn nhang di truyền, được tìm thấy ở người da trắng tóc đỏ. Bạn không thể kiểm soát được gen, nhưng bạn có thể kiểm soát được việc phơi nắng. Chấm tàn nhang di truyền xuất hiện sớm ở tuổi thơ ấu, tăng lên do hậu quả của cháy nắng trước tuổi 20 và phần nào biến mất cùng với tuổi tác trong khi nốt ánh nắng sẽ ngày càng nặng hơn theo tuổi.

Rối loạn sắc tố sau viêm: Đây là hiện tượng hình thành các vết thâm đen tại vùng da trước đó bị chấn thương, bị mụn, bị viêm da hoặc sau các điều trị da liễu mạnh (như đốt laze, bào da…). Tình trạng da này gọi là rối loạn sắc tố sau viêm da (PIPA), thường xảy ra ở những người châu Á và da đen.

Loại bỏ các vết đen bằng cách nào?

Tế bào sắc tố (Melanocyte) sản xuất ra sắc tố da melanin có màu nâu đen. Các tế bào này có rất nhiều chân (giống như chân bạch tuộc), các chân này tiếp xúc với các tế bào lớp biểu bì da. Trung bình một tế bào sắc tố tiếp xúc với khoảng 36 tế bào lớp biểu bì. Khi melanin được tạo ra trong tế bào sắc tố, chúng sẽ được vận chuyển qua các chân bạch tuộc để vào các tế bào biểu bì da.

tim-hieu-ve-da

Tế bào sắc tố vận chuyển melanin đến các tế bào biểu bì qua các chân bạch tuộc
da-nhiem-sac-to-va-khong

Vận chuyển Melanin từ tế bào sắc tố sang các tế bào biểu bì

Như vậy, việc ngăn ngừa và giảm các vết đen được thực hiện theo những cơ chế chính sau:

Ức chế tổng hợp melanin trong tế bào sắc tố: Idavera, Hydroquinone, Kojic acid, Arbutin, Licorice extract là các chất ức chế men tyrosinase trong tế bào sắc tố da, men này đóng vai trò then chốt để tổng hợp melanin.
–  Ức chế vận chuyển melanin từ tế bào sắc tố da sang tế bào biều bì da: các chất Estro G 100, niacinamide, soy (đậu nành).
– Gây độc tế bào sắc tố da: Azelaic acid , mequinol